Khoa học: Có nên lo về thủy ngân trong cá?

Ở Việt Nam, câu hỏi “ăn cá biển có lo thủy ngân không?” xuất hiện ngày càng nhiều, nhất là khi người tiêu dùng bắt đầu quan tâm hơn tới an toàn thực phẩm và dinh dưỡng dài hạn. Việc gắn việc “ăn nhiều cá” với “ngộ độc thủy ngân” thực tế phức tạp hơn và cần hiểu đúng bản chất để lựa chọn thông minh.

Mọi loài cá đều có chứa thủy ngân

Thủy ngân là một nguyên tố tồn tại tự nhiên trong môi trường, có trong nhiên liệu hóa thạch, trong thực vật – động vật, và cả trong lớp đá của vỏ trái đất. Thủy ngân chỉ thực sự trở thành vấn đề khi nó được “giải phóng” khỏi đá và đi vào khí quyển rồi quay trở lại sông, hồ, biển qua mưa, bụi và trọng lực; các hoạt động của con người như đốt than, dầu, gỗ hoặc đốt rác có chứa thủy ngân có thể làm lượng thủy ngân phát tán tăng lên.

Lồng nuôi cá vược đại dương của The Better Fish®

Khi vào môi trường nước, thủy ngân được vi khuẩn chuyển hóa thành methylmercury – dạng dễ hấp thu và là dạng đáng quan tâm nhất khi nói tới thủy ngân trong cá. Từ sinh vật phù du đến cá nhỏ rồi cá lớn, thủy ngân “đi lên” theo chuỗi thức ăn; vì thế, nồng độ thủy ngân cao nhất thường nằm ở những loài cá lớn, sống lâu, có tính săn mồi, ví dụ như cá ngừ. 

Thủy ngân tồn tại dưới ba dạng (nguyên tố, hợp chất vô cơ và hợp chất hữu cơ), trong đó methylmercury (dạng hữu cơ) là dạng gây rủi ro qua đường ăn uống vì hấp thu tốt và “di chuyển” trong cơ thể dễ hơn dạng vô cơ.

Khi phơi nhiễm quá nhiều methylmercury, cơ thể có thể bị ảnh hưởng ở não bộ và hệ thần kinh trung ương, với các biểu hiện như giảm phối hợp vận động, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, suy yếu, suy giảm trí nhớ. Đặc biệt, đây là vấn đề cần lưu ý ở thai nhi đang phát triển, vì phơi nhiễm cao trong thai kỳ có thể liên quan đến các vấn đề về phát triển trí tuệ và khả năng học tập sau này.

Khu vực biển nuôi cá vược đại dương của The Better Fish® tại Vịnh Vân Phong, Khánh Hòa.

Vậy có phải cứ ăn cá là “nguy hiểm”? Câu trả lời là không. Vì mọi loài cá đều có chứa thủy ngân, điều cốt lõi nằm ở việc bạn chọn đúng nhóm cá. Nên ưu tiên các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp để vừa nhận lợi ích dinh dưỡng lớn (đặc biệt cho phát triển và sức khỏe tổng thể) vừa hạn chế rủi ro.

Thủy ngân trong cá vược (cá chẽm) phụ thuộc rất nhiều vào “cá nuôi hay cá đánh bắt”

Cá vược đánh bắt tự nhiên và cá vược nuôi có thể khác nhau về mức thủy ngân do khác chế độ ăn. Vì methylmercury chủ yếu là ở các loài cá săn mồi lớn (ăn các loài cá khác), nên cá vược đại dương tự nhiên kích thước lớn có thể có nguy cơ tích lũy cao hơn so với cá vược nuôi theo chế độ dinh dưỡng được kiểm soát. 

Cá vược đại dương (cá chẽm biển) The Better Fish® được nuôi bằng khẩu phần được thiết kế riêng, gồm protein thực vật, một lượng vừa phải bột cá – dầu cá từ nguồn bền vững, cùng rong biển, men và thảo mộc để hỗ trợ sức khỏe cá, giảm thiếu tối đa lượng thủy ngân trong thịt.

The Better Fish® kiểm soát thủy ngân như thế nào?

Quy trình kiểm soát thủy ngân của The Better Fish® được kiểm nghiệm độc lập và định kỳ. The Better Fish® thực hiện kiểm tra thường xuyên để đảm bảo sản phẩm không có kháng sinh và có mức rất thấp đối với thủy ngân, PCB và các chất nhiễm bẩn khác; đơn vị cung ứng thức ăn cho cá cũng phải kiểm tra nguyên liệu của từng mẻ, và thành phẩm thức ăn được kiểm tra hàng tháng để bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng. 

Cá vược của The Better Fish® được kiểm soát mức độ thủy ngân ở 0,02 ppm, thấp hơn khoảng 90% so với mức cho phép.

Cá nuôi của The Better Fish® được kiểm tra và kiểm nghiệm độc lập bởi Institute for Marketecology để đáp ứng chuẩn thủy ngân của Whole Foods là không quá 0,22 ppm, và kết quả cho thấy cá của họ thường xuyên thấp hơn 0,02 ppm, tức thấp hơn khoảng 90% so với ngưỡng này. Có thể khẳng định rằng người dùng “không cần lo về mức thủy ngân” khi ăn cá vược đại dương The Better Fish®. 

Cần lưu ý rằng, tại Việt Nam có sự nhầm lẫn giữa cá vược đại dương (cá chẽm biển) và cá vược nước ngọt vì loài cá này có thể sống ở cả môi trường sống. Tuy nhiên việc sinh sống và phát triển ở biển sẽ mang lại chất lượng thịt ngon và giàu dinh dưỡng hơn. Vì vậy, hãy đảm bảo chọn đúng cá vược đại dương The Better Fish® tại các đơn vị phân phối chính hãng như Cửa hàng cá vược đại dương tại 68 Lê Văn Lương, Thanh Xuân, Hà Nội.